İş sözleşmesi feshedilen işçinin işe iade davası açabilmesi için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca arabulucuya başvurması dava şartıdır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; aksi takdirde dava açma hakkı kaybedilir. İş güvencesi kapsamında olmayan, yani işyerinde 30’dan az işçi çalıştıran veya altı aydan az kıdemi bulunan işçiler için bu süreç işe iade bağlamında uygulanmaz.
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
İşçinin işini yaptığı veya işverenin yerleşim yerindeki Adliye Arabuluculuk Büroları yetkilidir.
Anlaşamama tutanağının düzenlenmesinden itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır.
Arabuluculuk başvurusu hangi mercilere ve nasıl yapılır?
İşe iade talepli arabuluculuk başvurusu, işçinin işini yaptığı yerdeki veya işverenin yerleşim yerindeki adliyelerde bulunan Arabuluculuk Bürolarına yapılır. Büro bulunmayan yerlerde ise bu görev Sulh Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından yürütülür. Başvuru, ilgili formun doldurulması ve gerekli belgelerin sunulmasıyla resmiyet kazanır.
Süreç, arabulucunun görevlendirilmesiyle başlar. Arabulucu, tarafları görüşmeye davet eder ve uyuşmazlığı çözümlemek için tarafların iradelerini ortaya koymalarını bekler. Görüşmeler, tarafların fiziksel katılımıyla yapılabileceği gibi, Adalet Bakanlığı’nın güncel yönetmelikleri çerçevesinde elektronik ortamda da gerçekleştirilebilir.
Arabuluculuk süreci ne kadar sürer ve nasıl sonuçlanır?
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren uyuşmazlığı üç hafta içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Zorunlu hallerde bu süre, arabulucu tarafından en fazla bir hafta daha uzatılabilir. Toplamda dört haftalık bu süre, işe iade uyuşmazlıklarının hızlı çözümü için öngörülmüştür.
Sürecin sonunda üç farklı sonuç ortaya çıkabilir:
- Taraflar anlaşmaya varırsa, işe iade şartları, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı gibi hususlar tutanakla kayıt altına alınır.
- Taraflar anlaşamazsa, arabulucu tarafından anlaşamama tutanağı düzenlenir ve bu tutanakla dava açma hakkı doğar.
- Taraflardan biri görüşmeye katılmazsa, süreç yine anlaşamama tutanağı ile sonlandırılır.
İşe iade arabuluculuk sürecinde hangi süreler dikkate alınmalıdır?
İşe iade sürecinde iki temel süre kritik öneme sahiptir. İlk olarak, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre, hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması halinde işe iade davası açılması mümkün olmaz.
İkinci olarak, arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması durumunda, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Arabulucuya başvurulduğu tarihte dava açma süresi durur ve arabuluculuk süreci sonunda tutanağın düzenlendiği tarihte kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Örnek olay: İşe iade sürecinde arabuluculuk nasıl işler?
Bir işçi, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini düşünerek işe iade talebinde bulunmak istemektedir. İşçi, fesih bildirimini aldıktan 15 gün sonra yetkili Arabuluculuk Bürosuna başvurur. Arabulucu, tarafları görüşmeye davet eder ancak işveren görüşmelere katılmaz veya anlaşma sağlanamaz. Bu durumda arabulucu, anlaşamama tutanağını düzenler. İşçi, bu tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesine başvurarak işe iade davasını açabilir.
Arabuluculuk tutanağının hukuki niteliği nedir?
Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda tarafların anlaşması durumunda düzenlenen tutanak, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca ilam niteliğindedir. Bu, tutanağın mahkeme kararı gibi icra edilebilir olduğu anlamına gelir. Taraflar, tutanakta belirlenen şartlara uymazsa, doğrudan icra dairesine başvurarak ilamlı icra takibi başlatabilirler.
Anlaşamama tutanağı ise, dava şartının yerine getirildiğini kanıtlayan bir belgedir. Dava dilekçesine bu tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin eklenmesi zorunludur. Aksi takdirde mahkeme, eksikliğin giderilmesi için süre verir; giderilmezse dava usulden reddedilir.
İşe iade davasında görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?
İşe iade davalarında görevli mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca İş Mahkemeleridir. İş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir.
Mahkeme kararlarına karşı istinaf yolu açıktır. Bölge Adliye Mahkemesi kararları, kural olarak kesindir; ancak kanunda belirtilen belirli parasal sınırlar ve istisnalar dahilinde Yargıtay temyiz yolu gündeme gelebilir. Dava süreci, işe iade talebinin kabulü veya reddi ile sonuçlanır.
Arabuluculuk sürecinde vekille temsilin önemi nedir?
İşe iade arabuluculuk sürecinde taraflar, bizzat katılabilecekleri gibi bir avukat aracılığıyla da temsil edilebilirler. İşçi veya işveren, arabuluculuk görüşmelerinde kendisini bir vekil ile temsil ettirmeyi tercih ettiğinde, vekilin dosyaya usulüne uygun bir vekaletname sunması gerekir. Özellikle işe iade gibi teknik detaylar içeren süreçlerde, tarafların haklarını korumak ve ileride dava konusu olabilecek hususları doğru bir şekilde tutanağa geçirmek adına profesyonel hukuki destek alınması, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından tercih edilen bir yöntemdir.
Arabuluculuk görüşmelerinde gizlilik ilkesi nasıl uygulanır?
Arabuluculuk görüşmeleri, 6325 sayılı Kanun gereği gizlilik esasına dayanır. Taraflar, arabulucu ve görüşmelere katılan diğer kişiler, süreç boyunca sunulan bilgi, belge ve yapılan beyanları gizli tutmakla yükümlüdür. Bu gizlilik, tarafların görüşmeler sırasında daha esnek ve çözüm odaklı tekliflerde bulunabilmelerini sağlamayı amaçlar. Görüşmelerde sunulan belgeler veya yapılan ikrar niteliğindeki beyanlar, daha sonra açılacak bir işe iade davasında delil olarak kullanılamaz. Bu kuralın tek istisnası, tarafların aksini kararlaştırması veya kanunun açıkça izin verdiği hallerdir. Gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranılması, hukuki sorumluluk doğurabileceği gibi, görüşmelerin seyrini de olumsuz etkileyebilir.
Arabuluculuk tutanağının icra edilebilirliği nasıl sağlanır?
Anlaşma ile sonuçlanan arabuluculuk görüşmelerinde düzenlenen tutanak, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Bu tutanak, taraflar arasında bir sözleşme hükmündedir. Ancak tutanağın mahkeme ilamı niteliğinde sayılabilmesi ve doğrudan icra takibine konu edilebilmesi için, tarafların veya vekillerinin arabulucu ile birlikte bu tutanağı imzalaması yeterlidir. Eğer taraflar, arabuluculuk sürecinde bir avukatla temsil edilmiyorsa, tutanağın icra edilebilirliğine ilişkin şerh alınması gerekebilir. İcra edilebilirlik şerhi, uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkemeden talep edilir. Bu şerh, tutanağın mahkeme kararı gibi kesin hüküm ifade etmesini sağlar ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda cebri icra yoluna başvurulmasına olanak tanır.
Sık Sorulan Sorular
Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır, işe iade talepli uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk süreci tamamlanmadan açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.
Arabuluculuk görüşmelerine katılmamak bir hak kaybına yol açar mı?
Evet, geçerli bir mazeret olmaksızın görüşmelere katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir.
İşe iade ile birlikte kıdem tazminatı da talep edebilir miyim?
Evet, işe iade ile birlikte işçilik alacakları da arabuluculuk sürecine konu edilebilir. Ancak bu alacakların zamanaşımı ve hukuki nitelikleri farklı olduğundan, süreçlerin doğru yönetilmesi gerekir.
Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa işe başlatma tazminatı nasıl belirlenir?
İşe başlatma tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gibi hususlar, tarafların arabuluculuk görüşmelerindeki serbest iradeleriyle belirlenir ve tutanakta açıkça yazılır.