Konkordato başvurusu, borçlunun vadesi geldiği hâlde ödeyemediği veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunduğu borçlarını yeniden yapılandırmak amacıyla, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda sayılan belgelerle birlikte görevli Asliye Ticaret Mahkemesi’ne yapılan yazılı bir taleptir. Bu başvuru, borçlunun mali durumunu düzeltebileceğini kanıtlayan bir ön proje ve buna dayanak teşkil eden mali tabloların sunulmasını zorunlu kılar. Belgelerin eksiksiz ve gerçeğe uygun şekilde dosyaya sunulması, mahkemenin geçici mühlet kararı verebilmesi için aranan temel bir şarttır.
İİK m. 286 uyarınca borçlunun mali durumunu gösteren bilanço, gelir tablosu ve alacaklılar listesi gibi belgelerin eksiksiz sunulması gerekir.
Borçların nasıl ödeneceğini, faaliyetin devamlılığını ve alacaklıların alacaklarından ne oranda vazgeçeceğini içeren temel yol haritasıdır.
Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan, projenin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren makul güvence raporudur.
Konkordato Ön Projesinin İçeriği ve Hazırlanması
Ön proje, borçlunun konkordato sürecindeki temel stratejisini belirleyen ve alacaklılara sunulan teklifin uygulanabilirliğini ortaya koyan belgedir. Bu projede, borçların hangi vadelerde ödeneceği, alacaklıların alacaklarından ne oranda feragat edeceği ve işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan sermaye veya kredi gibi finansal kaynakların nasıl temin edileceği açıkça belirtilmelidir. Projenin somut verilere dayanması ve işletmenin mevcut mali durumuyla uyumlu olması, mahkemenin değerlendirme sürecinde dikkate aldığı en önemli unsurdur.
Proje hazırlanırken işletmenin devamlılığı esası göz önünde bulundurulmalı ve aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden yapılan hesaplamalarla desteklenmelidir. Sadece borç erteleme talebi yeterli olmayıp, borçlunun faaliyetlerini kârlı bir şekilde sürdürebileceğine dair gerçekçi bir öngörü sunulması beklenir. Projenin uygulanabilirliği, bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan makul güvence raporu ile teyit edilmelidir.
Başvuru İçin Gerekli Mali Belgeler ve Denetim Raporu
Başvuru dosyasında yer alması gereken mali belgeler, borçlunun güncel finansal durumunu şeffaf bir şekilde yansıtmalıdır. Bu belgeler arasında son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu ve işletmenin devamlılığı esasına göre hazırlanan ara bilançolar yer alır. Ayrıca, tüm alacak ve borçların vadeleriyle birlikte gösterildiği detaylı listeler, ticari defterlerin tasdik bilgileri ve e-defter beratları da dosyaya eklenmelidir.
Makul güvence veren denetim raporu, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca düzenlenir. Bu rapor, borçlunun sunduğu ön projenin gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğunu ve mali tabloların gerçeği yansıttığını denetler. Raporun dayanakları ile birlikte sunulması, mahkemenin geçici mühlet kararı vermeden önce yaptığı incelemenin en kritik aşamasını oluşturur.
“Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Konkordato başvurusu yalnızca bir dilekçe sunma süreci değil, işletmenin mali röntgeninin çekildiği teknik bir hazırlık aşamasıdır. Özellikle ön projenin uygulanabilirliği ve bağımsız denetim raporunun dayanakları, mahkemenin geçici mühlet kararı vermesinde belirleyici rol oynar. Belgelerin eksikliği veya mali tabloların güncel olmaması, sürecin daha en başında reddedilmesine yol açabilir. Bu nedenle, mali verilerin doğruluğu ve projenin gerçekçi hedeflere dayanması, borçlunun yeniden yapılandırma başarısı için kritik öneme sahiptir.”
Görevli Mahkeme ve Başvuru Süreci
Konkordato talebi, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’ne yapılır. Eğer borçlu iflasa tabi değilse, yerleşim yeri mahkemesi görevlidir. Başvuru, dilekçe ve kanunda belirtilen belgelerin eksiksiz bir şekilde mahkemeye sunulmasıyla başlar. Mahkeme, belgelerin tam olduğunu tespit ettiğinde geçici mühlet kararı vererek süreci başlatır.
Başvuru sırasında konkordato gider avansının yatırılması da zorunludur. Belgelerin eksik olması durumunda mahkeme, eksikliklerin tamamlanması için borçluya süre verebilir. Ancak, verilen süre içerisinde eksikliklerin giderilmemesi durumunda konkordato talebi reddedilir. Bu nedenle, başvuru öncesinde tüm mali verilerin ve hukuki belgelerin titizlikle hazırlanması, sürecin kesintisiz ilerlemesi açısından büyük önem taşır.
Borçlu ve Alacaklı Bakımından Uygulama Sonuçları
Geçici mühlet kararı ile birlikte borçlu aleyhine yapılan icra takipleri durur ve yeni takip başlatılamaz. Bu durum, borçlunun malvarlığının korunmasını ve işletmenin faaliyetlerine devam edebilmesini sağlar. Ancak, borçlunun tasarruf yetkisi kısıtlanır ve önemli işlemler komiserin iznine bağlanır. Borçlu, mahkeme tarafından atanan komiserin gözetimi altında faaliyetlerini sürdürür.
Alacaklılar ise mühlet süresince takiplerini sürdüremeseler de, konkordato projesinin müzakerelerine katılarak alacaklarını koruma imkânı elde ederler. Alacaklılar, borçlunun mali durumunu denetleme ve projenin kabul edilip edilmeyeceğine karar verme sürecinde aktif rol oynarlar. Bu süreç, borçlunun borçlarını yapılandırırken alacaklıların haklarının da gözetildiği bir denetim mekanizması olarak işler.
Alacaklılar Listesinin Hazırlanması ve Sınıflandırılması
Konkordato başvurusunda sunulması zorunlu olan alacaklılar listesi, borçlunun tüm borçlarını, bunların vadelerini ve alacaklıların imtiyaz durumlarını içeren kapsamlı bir dökümdür. Bu liste hazırlanırken alacaklılar; rehinli, imtiyazlı ve adi alacaklılar şeklinde sınıflandırılmalıdır. Her bir alacaklı için borcun türü, faiz oranı ve varsa teminat durumu ayrı ayrı belirtilmelidir. Listenin gerçeğe aykırı veya eksik düzenlenmesi, konkordato sürecinin başarısızlıkla sonuçlanmasına ve borçlunun iflasına yol açabilecek ciddi bir hukuki risk taşır.
Alacaklılar listesinin doğruluğu, konkordato komiserinin yapacağı incelemelerle çapraz kontrole tabi tutulur. Borçlu, ticari defterlerinde kayıtlı olmayan ancak varlığı bilinen borçları da bu listeye dahil etmekle yükümlüdür. Listenin güncelliği, başvuru anındaki mali durumu yansıtmalı ve olası bir itiraz durumunda borçlunun elini güçlendirecek şekilde belgelendirilmelidir. Eksik veya hatalı beyanlar, mahkemenin geçici mühlet kararını kaldırmasına veya konkordato talebinin reddine neden olabilir.
Konkordato Ön Projesinde Finansal Kaynakların Gösterilmesi
Ön proje, sadece borçların ödenme planını değil, aynı zamanda bu ödemelerin yapılabilmesi için gerekli olan finansal kaynağın nereden sağlanacağını da somutlaştırmalıdır. Borçlu, işletmenin faaliyetlerinden elde edilecek nakit akışını, varlık satışından gelecek gelirleri veya üçüncü kişilerden sağlanacak sermaye desteklerini detaylı bir nakit akım tablosu ile kanıtlamalıdır. Sadece borç erteleme talebi, projenin uygulanabilirliği açısından mahkeme nezdinde yeterli bir gerekçe olarak kabul edilmez.
Projede öngörülen finansal kaynakların gerçekçi olması, bağımsız denetim kuruluşunun makul güvence raporunda en çok dikkat ettiği hususlardan biridir. Eğer borçlu, borçlarını ödemek için bir varlık satışına güveniyorsa, bu varlığın piyasa değerini gösteren güncel ekspertiz raporlarını da dosyaya eklemelidir. Finansal kaynakların belgelenmemesi veya varsayımlara dayalı olması, projenin “uygulanabilir olmadığı” gerekçesiyle reddedilmesine sebebiyet verebilir. Bu nedenle, her bir gelir kalemi için dayanak teşkil eden sözleşmeler veya niyet mektupları projenin ekinde sunulmalıdır.
Başvuru Dosyasında Ticari Defterlerin ve Kayıtların Önemi
Konkordato başvurusunda sunulan mali tabloların, borçlunun yasal defterleri ve kayıtlarıyla tam uyum içinde olması zorunludur. Vergi dairesine sunulan beyannameler ile konkordato dosyasındaki mali tablolar arasında bir çelişki bulunması, mahkemenin borçlunun dürüstlüğü ve mali durumu hakkında olumsuz bir kanaat edinmesine neden olabilir. Tüm ticari defterlerin, ilgili mevzuata uygun olarak tasdik edilmiş ve güncel kayıtları içeriyor olması, sürecin hukuki geçerliliği için temel bir şarttır.
Borçlu, başvuru dosyasını hazırlarken defterlerin ve belgelerin hukuka uygun şekilde elde edildiğini ve saklandığını kanıtlayabilmelidir. Özellikle e-defter uygulamasına tabi olan borçluların, berat dosyalarını ve elektronik kayıtlarını eksiksiz sunmaları gerekir. Mahkeme, mali tabloların doğruluğunu denetlemek için gerektiğinde ticari defterler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Bu incelemede defterlerin usulüne uygun tutulmadığının tespiti, konkordato talebinin reddi için yeterli bir hukuki gerekçedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bağımsız denetim raporu olmadan başvuru yapılabilir mi?
Hayır, makul güvence veren denetim raporu kanunen zorunlu bir belgedir ve bu rapor olmadan yapılan başvurular eksik kabul edilir.
Geçici mühlet ne kadar sürer?
Mahkeme tarafından verilen geçici mühlet süresi ilk etapta 3 aydır; gerekli görülmesi hâlinde bu süre 2 ay daha uzatılabilir.
Belgeler hukuka uygun nasıl saklanmalı?
Ticari defterler ve mali tablolar, ilgili mevzuat uyarınca denetim ve mahkeme incelemesine hazır, güvenli ve erişilebilir şekilde saklanmalıdır.