Konkordatonun feshi, tasdik edilmiş bir konkordato projesinin borçlu tarafından şartlara uygun şekilde yerine getirilmemesi veya borçlunun kötü niyetli davranışlarla konkordatoyu sakatladığının anlaşılması üzerine, mahkeme kararıyla konkordato hükümlerinin sona erdirilmesidir. Bu fesih süreci, borçlunun doğrudan iflas ettiği anlamına gelmez; alacaklıya konkordato öncesi haklarını geri kazandırır. Alacaklı, fesih sonrası alacağını tahsil etmek için genel hükümlere göre icra takibi başlatabilir veya borçlu iflasa tabi ise iflas davası açabilir.
Konkordatonun Feshi Türleri Nelerdir?
Konkordatonun feshi, İcra ve İflas Kanunu kapsamında iki ana başlıkta incelenir. Borçlunun, tasdik edilen konkordato projesinde öngörülen ödeme planına uymaması durumunda, kendisine ödeme yapılmayan her alacaklı, konkordato tasdik kararını veren Asliye Ticaret Mahkemesi’nden konkordatonun kendi alacağı bakımından feshini talep edebilir. Bu durum kısmen fesih olarak adlandırılır ve sadece talepte bulunan alacaklıyı etkiler.
Tamamen fesih ise borçlunun, konkordatonun tasdikini kötü niyetli davranışlarla sağladığının sonradan anlaşılması durumunda gündeme gelir. Bu halde her alacaklı, konkordatonun tüm alacaklılar bakımından tamamen feshini talep edebilir. Her iki durumda da mahkeme kararı, konkordato projesinin bağlayıcılığını ortadan kaldırarak alacaklıların alacaklarını genel hükümlere göre takip etmelerine olanak tanır.
Görevli Mahkeme ve Süreç Nasıl İşler?
Konkordatonun feshi davasında görevli ve yetkili mahkeme, konkordato tasdik kararını vermiş olan Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Fesih talebi, genel zamanaşımı sürelerine tabidir. Uygulamada bu sürenin, konkordato projesindeki her bir vadenin tarihinden itibaren işlemeye başlayan zamanaşımı süresi olduğu kabul edilmektedir.
Alacaklı, konkordatonun feshini mahkemeden talep etmek zorunda değildir. Eğer borçlu ödeme yapmıyorsa, alacaklı fesih davası açmaksızın, konkordato şartlarına göre ödenmeyen kısım için doğrudan icra takibi başlatabilir. Fesih davası, alacaklının konkordato indirimi olmaksızın tüm alacak haklarına dönmek istemesi durumunda başvurulan bir yoldur.
“Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Konkordatonun feshi, borçlunun projeye aykırı davranması durumunda alacaklıya tanınan bir imkândır. Ancak fesih davası açmak, alacak tahsili için tek yol değildir. Borçlu ödeme yapmadığında, fesih davası açmadan da konkordato şartlarına göre ödenmeyen kısım için icra takibi başlatılabilir. Fesih davası, alacaklının konkordato öncesi tüm haklarına dönme talebini içerir. Bu nedenle, alacaklıların takip veya dava yolunu seçerken alacaklarının miktarını ve borçlunun mali durumunu dikkate alarak strateji belirlemeleri gerekir.”
Fesih Kararının İflas ile İlişkisi Nedir?
Konkordatonun feshi, borçlunun doğrudan iflas ettiği anlamına gelmez. Fesih kararı, alacaklıya borçluya karşı genel haciz yoluyla takip yapma veya şartları oluşmuşsa iflas davası açma imkânı tanır. Borçlunun iflasa tabi olup olmadığı, fesih sonrası izlenecek takip yolunu belirleyen temel unsurdur.
Alacaklı, konkordato projesinin ihlali durumunda alacağını tahsil etmek için fesih davası açmadan da icra takibi başlatabilir. Bu takip, konkordato projesinde belirlenen ödeme planına aykırılık gerekçesiyle yürütülür. İflas davası ise ancak borçlunun iflasa tabi olması ve yasal şartların gerçekleşmesi halinde, genel hükümler çerçevesinde açılabilir.
Konkordatonun Feshinde Kanun Yolu
Konkordatonun kısmen feshine ilişkin mahkeme kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf mahkemesinin kararına karşı da yine 10 gün içinde temyiz yolu açıktır. Bu süreler, kararın kesinleşmesi ve icra edilebilir hale gelmesi bakımından önem taşır.
Kısmen Fesih Talebinde İspat Yükü ve Belgelendirme
Kısmen fesih talebinde bulunan alacaklı, borçlunun konkordato projesinde taahhüt ettiği ödeme planına uymadığını somut delillerle ispat etmekle yükümlüdür. Bu süreçte en temel belge, konkordato tasdik kararı ile onaylanmış olan ödeme planı ve borçlunun bu plana aykırı olarak gerçekleştirdiği ödeme eksikliklerini gösteren banka kayıtları veya ödeme dekontlarıdır. Alacaklı, borçluya gönderilen ihtarname ile ödeme yapılmadığını belgelendirmeli ve bu ihtarın sonuçsuz kaldığını mahkemeye sunmalıdır. Mahkeme, borçlunun ödeme yapmadığına dair iddiayı incelerken, konkordato komiserinin tasdik sonrası süreçteki denetim raporlarını da dikkate alabilir.
Uygulamada, borçlunun ödeme yapmadığına dair iddianın doğruluğu, icra dairesi kayıtları veya banka hesap hareketleri üzerinden kolaylıkla denetlenebilir. Eğer borçlu, ödeme yaptığını iddia ediyorsa, ispat yükü ödemeyi gerçekleştirdiğini savunan borçluya geçer. Bu aşamada, borçlunun konkordato projesine uygun olarak ödeme yapmadığının tespiti, mahkemenin kısmen fesih kararı vermesi için yeterli bir hukuki zemin oluşturur. Alacaklı, fesih talebiyle birlikte, konkordato projesinin kendi alacağı bakımından geçersiz sayılmasını ve alacağının tamamı için cebri icra işlemlerine devam edilmesini talep etmelidir.
Tamamen Fesih Sürecinde Kötü Niyetin Tespiti
Konkordatonun tamamen feshi, borçlunun konkordato tasdikini hileli veya kötü niyetli davranışlarla elde ettiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda başvurulan istisnai bir yoldur. Bu tür bir fesih talebinde, alacaklının borçlunun konkordato sürecini sakatlayan eylemlerini, yani tasdik kararının verilmesine esas teşkil eden mali tabloların gerçeği yansıtmadığını veya alacaklıları yanıltıcı beyanlarda bulunulduğunu kanıtlaması gerekir. Tamamen fesih kararı, konkordato projesinin tüm alacaklılar için hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldırır ve borçlunun konkordato öncesi mali durumuna dönmesine yol açar.
Tamamen fesih davası, konkordato projesinin tasdikinden sonra öğrenilen hileli işlemlerin ortaya çıkarılmasıyla sınırlı bir inceleme alanına sahiptir. Mahkeme, borçlunun konkordato projesini tasdik ettirmek amacıyla alacaklıları veya mahkemeyi yanılttığına dair güçlü delillerin varlığını arar. Bu deliller arasında, tasdik aşamasında gizlenen malvarlığı değerleri, sahte alacaklı listeleri veya borçlunun tasdik sonrası malvarlığını kaçırmaya yönelik işlemleri yer alabilir. Tamamen fesih kararı verildiğinde, konkordato projesi ile sağlanan tüm indirimler ve vade uzatımları geçersiz hale gelir; alacaklılar, konkordato öncesi alacaklarının tamamı için borçlunun tüm malvarlığına karşı takip başlatma hakkını yeniden kazanır.
Fesih Sonrası İcra Takibinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Konkordatonun feshi kararı kesinleştiğinde, alacaklılar konkordato projesinde belirlenen indirimli tutarlar yerine, asıl alacaklarının tamamı üzerinden takip yapma hakkına sahip olur. Ancak, fesih kararı öncesinde borçluya yapılmış olan kısmi ödemeler, alacak miktarından mahsup edilmelidir. Alacaklı, fesih sonrası icra takibi başlatırken, konkordato projesinin feshedildiğine dair mahkeme kararını takip dosyasına eklemelidir. Bu karar, icra dairesinin konkordato projesindeki kısıtlamaları dikkate almadan takip işlemlerini yürütmesini sağlayan temel belgedir.
Fesih sonrası süreçte, borçlunun iflasa tabi olması durumunda, alacaklılar genel haciz yoluyla takip yapmak yerine doğrudan iflas yoluyla takip başlatmayı da tercih edebilir. İflas yoluyla takip, borçlunun tüm malvarlığının tasfiyesini hedeflediği için, diğer alacaklılarla birlikte hareket etmeyi gerektiren bir süreçtir. Alacaklı, fesih kararının kesinleşmesini takiben, konkordato projesinin sağladığı koruma kalkanının kalktığını icra dairesine bildirmeli ve borçlunun malvarlığı üzerindeki haciz işlemlerini hızlandırmalıdır. Bu aşamada, borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı ihtiyati haciz gibi koruyucu tedbirlerin değerlendirilmesi, alacağın tahsili bakımından pratik bir gerekliliktir.
Uygulama Notu: Konkordatonun feshi, borçlunun ödeme planına aykırılığı veya hileli davranışları üzerine kurulu bir süreçtir. Kısmen fesih taleplerinde ödeme planına aykırılığın somut delillerle (dekont, ihtarname) ispatı, tamamen fesih taleplerinde ise tasdik kararını sakatlayan hileli işlemlerin ortaya konulması esastır. Fesih kararı kesinleştiğinde, alacaklılar konkordato öncesi alacak haklarına geri döner ve bu alacaklar üzerinden genel hükümlere göre icra takibi başlatabilirler.
Sık Sorulan Sorular
Konkordatonun feshi için borçlunun iflas etmesi şart mıdır?
Hayır, konkordatonun feshi için borçlunun iflas etmiş olması gerekmez; aksine fesih, borçlunun konkordato şartlarına uymaması veya kötü niyetli olması üzerine başvurulan bir yoldur.
Fesih kararı tüm alacaklıları etkiler mi?
Kısmen fesihte sadece talepte bulunan alacaklı etkilenir. Tamamen fesihte ise konkordato tüm alacaklılar bakımından ortadan kalkar.
Konkordato feshedilirse alacaklı alacağının tamamını alabilir mi?
Evet, fesih kararı ile alacaklı, konkordato öncesi haklarına geri döner ve alacağının tamamı için takip yapabilir.