İş kazası veya meslek hastalığı meydana geldiğinde, çalışanın işverene ihtarname göndermesi yasal bir dava şartı veya hak düşürücü süre başlangıcı değildir. İşveren, kazayı öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Çalışan, işverenin bildirim yapmaması veya süreci başlatmaması halinde durumu doğrudan SGK’ya bildirebilir. İhtarname, yalnızca tazminat alacaklarında temerrüt faizi başlatmak veya 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş akdini haklı nedenle feshetmek amacıyla kullanılan bir yöntemdir.
İş kazası ve meslek hastalığı bildirim süreci nasıl işler?
İş kazası gerçekleştiğinde temel sorumluluk işverene aittir. İşveren, 5510 sayılı Kanun uyarınca kazayı en geç 3 iş günü içinde SGK’ya elektronik ortamda bildirmelidir. Çalışan, işverenin bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini fark ederse, kendi imkanlarıyla SGK’ya başvurarak olayın iş kazası olarak tescil edilmesini talep edebilir. Bu başvuru, sigorta yardımlarının başlatılması ve olayın hukuki statüsünün belirlenmesi için idari bir adımdır.
| İşlem Türü | Amacı | Zorunluluk Durumu |
|---|---|---|
| SGK Bildirimi | İdari tescil ve sigorta yardımı | Zorunlu |
| İhtarname | Temerrüt faizi ve fesih bildirimi | İhtiyari |
İşverene ihtarname çekmek tazminat davası için gerekli midir?
Tazminat davalarında ihtarname çekmek bir dava şartı değildir. Birçok çalışan, işverene ihtarname göndermeden de doğrudan arabuluculuk sürecine başvurarak tazminat taleplerini ileri sürebilir. İhtarname, alacağın muaccel hale gelmesi ve temerrüt faizinin başlangıç tarihinin belirlenmesi açısından önem taşır. İhtarname gönderilmediği durumlarda, temerrüt tarihi genellikle dava açılış tarihi veya arabuluculuk başvuru tarihi olarak kabul edilir.
İş kazası sonrası arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır?
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca arabuluculuk sürecine tabidir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk süreci, tarafların uyuşmazlığı mahkemeye gitmeden çözmelerine olanak tanır. Anlaşma sağlanamadığı takdirde, arabuluculuk son tutanağı ile birlikte İş Mahkemelerinde dava açılabilir.
- İş kazasının SGK’ya bildirilmesi (3 iş günü).
- Arabuluculuk bürosuna başvuru (Tazminat talepleri için).
- Arabuluculuk son tutanağının alınması.
- İş Mahkemesinde dava açılması.
İş kazası tespit davası nedir ve nasıl açılır?
SGK tarafından olayın iş kazası olarak kabul edilmediği durumlarda, çalışanın olayın iş kazası olduğunun tespiti için dava açma hakkı vardır. Bu dava, iş kazası tespit davası olarak adlandırılır. Tespit davası, tazminat davasından farklı bir hukuki niteliğe sahiptir. Yargıtay uygulaması, tespit davalarının arabuluculuk kapsamında olmadığı yönündedir; bu nedenle doğrudan mahkemeye başvurulabilir.
İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle açılacak tazminat davalarında zamanaşımı süresi, Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesi ile düzenlenmiştir. Zararın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl içinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, sürenin geçirilmesi halinde tazminat talep etme hakkı yargısal olarak sona erer.
Örnek olay: İş kazası sonrası süreç nasıl yönetilir?
Bir çalışan, iş yerinde makine başında çalışırken yaralanmış ve işveren kazayı SGK’ya bildirmemiştir. Çalışan, öncelikle SGK’ya başvurarak olayın iş kazası olarak tescil edilmesini sağlamalıdır. Ardından, işverenden tazminat talep etmek istiyorsa, arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, İş Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Bu süreçte, iş kazasının meydana geldiğine dair delillerin (tanık, tutanak, hastane kayıtları) toplanması önemlidir.
İş kazası bildiriminde delil ve belge yönetimi
İş kazası veya meslek hastalığı sonrası süreçte, olayın gerçekleştiğine dair delillerin zamanında ve usulüne uygun şekilde muhafaza edilmesi, ileride açılacak tazminat davalarında ispat yükünü doğrudan etkiler. İşveren tarafından tutulan kaza tespit tutanakları, iş yeri kaza defteri kayıtları ve varsa güvenlik kamerası görüntüleri, olayın iş kazası niteliğini kanıtlayan temel belgelerdir. Çalışan, iş kazası sonrası hastaneye başvurduğunda, olayın bir iş kazası olduğunu sağlık kuruluşuna açıkça beyan etmeli ve düzenlenen epikriz raporlarında bu durumun yer almasını sağlamalıdır. Sağlık kayıtlarında “iş kazası” ibaresinin bulunması, SGK nezdindeki idari süreçte ve olası tespit davalarında çalışanın elini güçlendiren en önemli tıbbi delildir.
İşveren sorumluluğunun kapsamı ve rücu süreçleri
İş kazası neticesinde SGK tarafından çalışana bağlanan gelirler veya yapılan ödemeler, işverenin kusuru oranında işverene rücu edilebilir. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadığı veya eksik aldığı durumlarda, SGK’nın yaptığı harcamalardan kusuru oranında sorumlu tutulur. Çalışan, işverene karşı açacağı tazminat davasında, işverenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Bu noktada, iş müfettişleri tarafından düzenlenen iş kazası inceleme raporları, işverenin kusur durumunu belirleyen teknik bir belge niteliği taşır. İşveren, iş kazası bildirimini süresinde yapmadığı veya eksik yaptığı takdirde, SGK tarafından uygulanan idari para cezalarıyla karşılaşabileceği gibi, rücu davalarında da aleyhine bir durum oluşabilir.
Meslek hastalığı tespitinde izlenecek özel prosedür
Meslek hastalığı, iş kazasından farklı olarak ani bir olayla değil, zamanla gelişen bir süreçle ortaya çıkar. Çalışanın, meslek hastalığına yakalandığını öğrendiği tarihten itibaren, durumu işverene bildirmesi ve SGK’ya başvurarak meslek hastalığı tespiti talep etmesi gerekir. Meslek hastalığının tespiti için Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’nun kararı esas alınır. Bu kurul, çalışanın maruz kaldığı çalışma koşulları ile hastalığı arasındaki illiyet bağını inceler. Meslek hastalığı tespit edildikten sonra, çalışanın iş göremezlik oranının belirlenmesi süreci başlar. İşveren, meslek hastalığına yol açan çalışma ortamındaki riskleri gidermekle yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali, işverenin tazminat sorumluluğunu doğuran temel unsurdur. Meslek hastalığına ilişkin tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, hastalığın öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası bildirimini kim yapar?
İş kazası bildirimini işveren, kazayı öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK’ya yapmakla yükümlüdür.
İhtarname çekmek dava şartı mıdır?
Hayır, işverene ihtarname çekmek tazminat davası açmak için bir dava şartı değildir.
Arabuluculuk süreci zorunlu mudur?
Evet, iş kazasından kaynaklanan tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Zamanaşımı süresi ne zaman başlar?
Zamanaşımı süresi, zararın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıldır.