Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinde imar planı, parselasyon, yapı ruhsatı ve işyeri açma ruhsatı işlemleri, 24 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenleme ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkisine devredilmiştir. Bu düzenleme, yalnızca EPDK tarafından verilmiş ön lisans veya üretim lisansına sahip RES ve GES projelerini kapsamakta olup, lisanssız elektrik üretim tesisleri genel imar mevzuatına tabi olmaya devam etmektedir.
Lisanslı Projelerde Yetkili Merci ve Başvuru Süreci
Lisanslı RES ve GES projelerinde yatırımcılar, imar ve yapı izin süreçlerini yerel belediyeler veya il özel idareleri yerine doğrudan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı üzerinden yürütmektedir. Bu merkezi yapı, farklı idareler arasında yaşanan yetki karmaşasını gidermeyi amaçlar.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise jeolojik-jeoteknik etüt raporlarının onaylanması ve Plan İşlem Numarası (PİN) alınması gibi teknik süreçlerde görevini sürdürmektedir. Belediyelerin rolü ise görüş bildirme, adres ve numaralama işlemleri ile planların izlenmesi gibi sınırlı alanlara odaklanmıştır.
Kurum Görüşleri ve İtiraz Süreleri
Yatırım takvimini öngörülebilir kılmak adına, ilgili kurumların görüş bildirme süresi en fazla 30 gün olarak belirlenmiştir. Eğer ilgili kurum bu süre zarfında görüşünü bildirmezse, projenin imar planına ilişkin olumsuz bir görüşünün bulunmadığı kabul edilerek süreç ilerletilir.
Onaylanan imar planları Bakanlık internet sitesinde 15 gün süreyle ilan edilmektedir. Askı süresi içerisinde yapılan itirazlar, askı süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde Bakanlık tarafından karara bağlanır. İşyeri açma ruhsatı başvuruları ise tamamlanmış dosyalar için 5 iş günü içerisinde sonuçlandırılmaktadır.
“Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Lisanslı enerji projelerinde imar ve ruhsat süreçlerinin merkezi bir yapıya kavuşması, yatırımcılar için idari süreçleri sadeleştirmiştir. Ancak, lisanslı ve lisanssız tesisler arasındaki ayrım, başvurulacak merciyi doğrudan belirlediği için kritik öneme sahiptir. Yatırımcıların, arazi üzerindeki irtifak hakkı şerhlerinin lisans süresiyle uyumunu ve jeolojik etüt raporlarının eksiksizliğini, başvuru öncesinde teknik ve hukuki açıdan doğrulamaları, sürecin aksamaması adına temel bir gerekliliktir.”
Arazi Hakkı ve Teknik Gereklilikler
Başvuruların kabul edilebilmesi için taşınmaz üzerinde lisans süresiyle uyumlu, en az 10 yıllık kira veya irtifak hakkı sözleşmesinin tapuya şerh edilmiş olması şarttır. Ayrıca, onaylı jeolojik-jeoteknik etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planı hazırlığına başlanması mümkün değildir.
Teknik hesaplamalarda RES projeleri için türbin temel alanı, GES projeleri için ise taşıyıcı ayakların zeminde kapladığı alan esas alınır. Nazım ve uygulama imar planı süreçleri artık eş zamanlı olarak yürütülebilmekte, bu da projelendirme aşamasındaki zaman kaybını azaltmaktadır.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ve İmar Planı İlişkisi
Enerji projelerinde imar planı onay süreçleri, ÇED raporunun nihai durumu ile doğrudan bağlantılıdır. ÇED Yönetmeliği kapsamında ‘ÇED Olumlu’ veya ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı alınmadan, imar planı tekliflerinin ilgili Bakanlık tarafından onaylanması hukuken mümkün değildir. Bu nedenle, yatırımcıların imar planı hazırlıklarına başlamadan önce çevresel izin süreçlerini tamamlamaları, planın askı süreci ve sonrasındaki iptal risklerini minimize eden temel bir ön koşuldur.
ÇED süreci ile imar planı arasındaki uyum, projenin yer seçimi kararlarının doğruluğunu teyit eder. Eğer imar planı değişikliği, ÇED raporunda belirtilen çevresel önlemleri veya saha sınırlarını aşan bir yapılaşma öngörürse, bu durum planın hukuki geçerliliğini zedeleyebilir. Yatırımcıların, ÇED raporunda yer alan taahhütler ile uygulama imar planındaki yapılaşma koşullarının birbiriyle örtüştüğünü kontrol etmeleri, ruhsat aşamasında yaşanabilecek teknik aksaklıkların önüne geçilmesini sağlar.
Maden Sahaları ve Enerji Projelerinde İrtifak Hakkı Çakışmaları
GES ve RES projelerinin planlandığı arazilerin aynı zamanda maden ruhsat sahası içerisinde kalması durumunda, 3213 sayılı Maden Kanunu hükümleri uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) görüşü alınması zorunludur. Enerji projesi için imar planı hazırlanırken, mevcut maden ruhsatlarının durumu incelenmeli ve maden işletme faaliyetlerini kısıtlamayacak bir yerleşim planı oluşturulmalıdır. Aksi takdirde, maden hakları ile enerji yatırım hakları arasında hukuki uyuşmazlıklar doğabilir.
Maden sahası üzerindeki enerji yatırımlarında, maden ruhsat sahibinin muvafakati veya ilgili Bakanlıklar arası koordinasyon süreci, projenin imar izni alabilmesi için kritik bir aşamadır. Yatırımcılar, arazi edinimi aşamasında tapu kayıtlarının yanı sıra MAPEG nezdinde yapılacak sorgulamalarla sahanın maden hukuku açısından kısıtlı olup olmadığını teyit etmelidir. Bu inceleme, projenin ilerleyen aşamalarında imar planının iptali veya yapı ruhsatının askıya alınması gibi riskleri bertaraf etmek için zorunludur.
Yapı Denetim ve Teknik Uygulama Sorumlulukları
Lisanslı enerji tesislerinde yapı ruhsatı alındıktan sonra başlayan inşaat süreci, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde denetlenmektedir. Bakanlık tarafından yetkilendirilen yapı denetim kuruluşları, projenin onaylı imar planına ve teknik şartnamelere uygunluğunu yerinde kontrol eder. İnşaatın her aşamasında düzenlenen seviye tespit tutanakları, yapı kullanma izin belgesi (iskan) alınması için gerekli olan temel belgeler arasında yer alır.
Yapı denetim sürecinde, RES türbinlerinin temel beton dökümü veya GES panellerinin taşıyıcı sistem montajı gibi kritik aşamalarda denetim kuruluşunun onayı şarttır. Proje müellifleri ve şantiye şefleri, imar planında belirtilen yapı yaklaşma mesafelerine ve yükseklik sınırlarına uyulmasından doğrudan sorumludur. Uygulamada, imar planı ile saha uygulaması arasında oluşabilecek küçük sapmalar dahi yapı kullanma izninin gecikmesine neden olabileceğinden, inşaat süresince teknik verilerin güncel tutulması ve denetim raporlarının eksiksiz dosyalanması gerekmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Lisanssız GES projeleri için de Bakanlığa mı başvurmalıyım?
Hayır, bu düzenleme sadece ön lisans veya üretim lisansı bulunan tesisleri kapsar. Lisanssız projeler için genel imar mevzuatı uyarınca ilgili belediye veya il özel idaresi ile süreç yürütülmelidir.
Kurum görüşü 30 gün içinde gelmezse ne olur?
Süresinde görüş bildirilmemesi halinde, ilgili kurumun plan hakkında olumsuz bir görüşünün bulunmadığı kabul edilir ve süreç devam eder.
Yapı ruhsatı için belediyeye gitmem gerekiyor mu?
Hayır, yeni düzenleme ile yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi dahil tüm işlemler Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkisindedir.