Ayıplı mal başvurularında tüketicinin haklı olması tek başına yeterli değildir. Talebin doğru kişiye yöneltilmesi, hangi seçimlik hakkın kullanıldığının açıkça belirtilmesi, başvuru yolunun parasal sınıra göre seçilmesi ve uyuşmazlığın belgelerle desteklenmesi gerekir. Özellikle değişim, onarım ve bedel iadesi ifadelerinin birbirine karıştırılması başvurunun gereksiz biçimde uzamasına yol açabilir.
Talebi belirsiz bırakmak
En sık hata yalnızca ürün ayıplıdır, gereğinin yapılmasını istiyorum şeklinde genel bir talepte bulunmaktır. Oysa tüketici sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim haklarından hangisini kullandığını açıkça yazmalıdır. Talebin net olması satıcının cevabını, hakem heyeti incelemesini ve gerektiğinde icra aşamasını kolaylaştırır.
Ayıp ile cayma hakkını karıştırmak
Mesafeli satışlarda gündeme gelen gerekçesiz cayma hakkı ile ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar farklı hukuki kurumlardır. Cayma süresinin geçmesi, gerçekten ayıplı bir ürün bakımından tüketicinin ayıplı mal hükümlerine dayanamayacağı anlamına gelmez. Buna karşılık sırf ürün beğenilmediği için ayıp iddiasında bulunmak da doğru değildir.
Delilleri geç toplamak
Fatura, sipariş kaydı, ürün ilanı, reklam, teknik özellik sayfası, servis fişi, fotoğraf, video ve satıcıyla yapılan yazışmalar mümkün olduğunca erken saklanmalıdır. Özellikle ürün ilk ne zaman arızalandı, hangi servise verildi, hangi işlem yapıldı ve tüketici hangi talebi ne zaman iletti sorularının cevabı dosyada görünmelidir.
Yanlış başvuru merciini seçmek
2026 yılında değeri 186.000 TLnin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru yapılır. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir. Başvuru tarihindeki güncel parasal sınır mutlaka yeniden kontrol edilmelidir.
Satıcı, üretici ve ithalatçıyı birbirine karıştırmak
Seçilen hakka göre sorumluluğun muhatabı değişebilir. Ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim taleplerinde üretici ve ithalatçının da kanuni sorumluluğu gündeme gelebilir. Buna karşılık bedel iadesi ve bedel indirimi gibi talepler satış sözleşmesiyle daha doğrudan bağlantılıdır. Başvuruda kime karşı hangi talebin ileri sürüldüğü açık olmalıdır.
Süreleri tek bir rakama indirgemek
İlk altı aylık dönem ispat yükü bakımından önemlidir ancak toplam sorumluluk süresi değildir. Genel olarak teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımı söz konusudur, bazı taşınmazlarda ve ikinci el satışlarda farklı süreler uygulanabilir. Ağır kusur veya hileyle gizlenen ayıplarda ayrıca farklı sonuçlar doğabilir.
Ayıplı mal dosyasında en iyi dilekçe, çok uzun olan değil talebi, tarihi, ayıbı ve delili birbirine karıştırmadan gösteren dilekçedir. Tüketicinin hangi hakkı kullandığı ilk sayfada anlaşılmalıdır.
Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Sık Sorulan Sorular
Servise vermeden hakem heyetine başvurulabilir mi?
Her olayda servis zorunlu değildir. Ancak teknik ayıbın niteliği bakımından servis kaydı güçlü delil sağlayabilir.
Talebi sonradan değiştirmek mümkün müdür?
Somut olay ve seçilen hakkın sonuçlarına göre değerlendirme gerekir. Bu nedenle ilk talebin bilinçli ve açık kurulması önemlidir.
2026 hakem heyeti sınırı nedir?
Ticaret Bakanlığının 2026 bilgilendirmesine göre 186.000 TLnin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru yapılır.