Ayıplı mal uyuşmazlığında arabuluculuk her dosyada zorunlu değildir. Tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tutulurken, tüketici mahkemesinde açılacak birçok dava için arabulucuya başvuru dava şartıdır. Doğru yol, uyuşmazlığın tüketici işlemi niteliği ve parasal değeri belirlendikten sonra seçilmelidir.
Hakem heyeti başvurusunda arabuluculuk gerekir mi?
6502 sayılı Kanunun 73/A maddesinde tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk dışında tutulur. Bu nedenle 2026 yılı parasal sınırına göre hakem heyetine götürülecek ayıplı mal talebinde önce arabulucuya gitmek gerekmez. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Tüketici doğrudan yetkili hakem heyetine başvurabilir ve seçimlik hakkını belgeleyebilir. Bu istisna tarafların gönüllü biçimde uzlaşma görüşmesi yapmasını engellemez. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Tüketici mahkemesinde arabuluculuk
Hakem heyeti parasal sınırının üzerinde kalan ve tüketici mahkemesinde görülecek birçok uyuşmazlıkta arabuluculuk dava şartıdır. Arabuluculuk başvurusu yapılmadan dava açılması usul bakımından sorun yaratabilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla tüketici mahkemesinde dava açma yolu devam eder. Kanunda sayılan istisnalar bulunduğundan her mahkeme dosyası için aynı sonuç otomatik kabul edilmemelidir. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Hakem heyeti kararına itirazın özel durumu
Tüketici hakem heyeti kararına itiraz, ilk kez açılacak yüksek değerli tüketici davasından farklıdır. Hakem heyeti kararına yapılan itirazlar dava şartı arabuluculuk istisnaları arasında yer alır. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
İtiraz süresi tebliğ tarihinden itibaren takip edilmeli ve yalnız arabuluculuk yapılmadığı gerekçesiyle süre kaçırılmamalıdır. İtirazın icraya etkisi de ayrı bir konu olarak incelenmelidir. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Arabuluculukta hangi çözümler konuşulabilir
Taraflar bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım, bedel indirimi veya ödeme takvimi üzerinde görüşebilir. Ürünün teslim biçimi, yeni ürünün modeli veya servis süresinin nasıl yürütüleceği gibi pratik ayrıntılar da anlaşmaya bağlanabilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Arabulucu taraflar adına karar vermez; çözüm tarafların iradesiyle oluşur. Anlaşma maddeleri uygulanabilir, açık ve tarihleri belirli olmalıdır. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Anlaşma metninde dikkat edilecek noktalar
Anlaşmada hangi ürün ve hangi uyuşmazlık hakkında çözüm sağlandığı açıkça tanımlanmalıdır. Bedel iadesinde tutar ve ödeme tarihi, değişimde ürün ve teslim bilgileri, onarımda işin kapsamı gösterilebilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Genel ve belirsiz feragat ifadeleri yerine somut talebin nasıl sonuçlandığı yazılmalıdır. Anlaşma belgesinin hukuki ve icrai sonuçları imza öncesinde değerlendirilmelidir. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
2026 parasal sınırı
2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti yolu uygulanır. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere arabuluculuk ve tüketici mahkemesi gündeme gelir. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Parasal sınır her yıl yeniden belirlendiği için sonraki yıllarda aynı rakam kullanılmamalıdır. Uyuşmazlığın gerçek ekonomik değeri esas alınmalı ve talep yapay biçimde bölünmemelidir. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Tüketici işlemi olup olmadığı
Bir malın ticari veya mesleki amaçla alınması halinde uyuşmazlık tüketici hukuku kapsamı dışında kalabilir. Bu durumda tüketici hukukuna özgü hakem heyeti ve dava şartı arabuluculuk sistemi uygulanmayabilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Tarafın şirket olması tek başına her zaman yeterli ölçüt değildir; işlemin amacı ve kullanım biçimi de değerlendirilir. Başvuru mercii seçilmeden önce taraf sıfatı kontrol edilmelidir. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Başvuru öncesi kısa kontrol
Önce işlemin tüketici işlemi olup olmadığı, sonra talep değeri ve ardından görevli merci belirlenmelidir. Hakem heyeti alanında doğrudan başvuru, mahkeme alanında ise arabuluculuk ve istisna kontrolü yapılır. Bu ayrım, uyuşmazlığın yalnız sonuç üzerinden değil, sözleşmede üstlenilen yükümlülük ve somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmesini sağlar.
Hakem heyeti kararına itiraz varsa bunun özel usulü ayrıca uygulanır. Bu sıra, yanlış mercie başvurma ve gereksiz zaman kaybı riskini azaltır. Başvuru veya savunma hazırlanırken tarih, taraf, talep ve delillerin birbiriyle uyumlu olması; sonradan farklı bir olay anlatımı ortaya çıkmaması bakımından önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
Hakem heyetine gitmeden önce arabulucu gerekir mi?
Hayır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır.
Hakem heyeti kararına itirazda arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar da istisnalar arasındadır.
Yüksek tutarlı ayıplı mal davasında arabuluculuk gerekir mi?
Tüketici mahkemesinde görülecek birçok uyuşmazlıkta kanundaki istisnalar dışında arabuluculuk dava şartıdır.
Arabulucu değişim kararı verebilir mi?
Arabulucu karar vermez; taraflar değişim dahil hukuka uygun bir çözüm üzerinde anlaşabilir.