Birleşme ve devralma işlemlerinin belirli büyüklük ve nitelikte olanları, tamamlanmadan önce Rekabet Kurulunun iznine tabi olabilir. Amaç şirket satışlarını engellemek değil, kontrol değişikliğinin piyasadaki rekabet yapısını kalıcı biçimde bozup bozmayacağını işlem gerçekleşmeden önce değerlendirmektir.
Her şirket satışı bildirime tabi midir?
Hayır. Öncelikle işlemde kalıcı bir kontrol değişikliği bulunup bulunmadığı incelenir. Pay devri yapılmasına rağmen kontrol değişmiyorsa işlem birleşme-devralma kontrolü bakımından farklı değerlendirilebilir. Ardından yürürlükteki ciro eşikleri ve özel düzenlemeler kontrol edilir. Eşikler mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiği için işlem tarihindeki güncel tebliğ esas alınmalıdır.
Kontrol değişikliği ne demektir?
Kontrol yalnız payların yüzde elliden fazlasını satın almak anlamına gelmez. Oy hakları, yönetim kurulunu belirleme yetkisi, stratejik bütçe veya iş planı kararlarında veto hakkı ve sözleşmesel yetkiler de tek veya ortak kontrol yaratabilir. Azınlık payı devrinde dahi belirleyici veto hakları bulunuyorsa bildirim analizi gerekebilir.
Ortak girişimler nasıl değerlendirilir?
İki veya daha fazla teşebbüsün kurduğu ortak girişimin bağımsız bir ekonomik varlık gibi kalıcı faaliyet gösterip göstermediği ve ana şirketlerin kontrol yapısı önemlidir. Tam işlevsel ortak girişimler belirli şartlarda birleşme-devralma denetimine girebilir. Ortak girişim yalnız ana şirketlerin belirli faaliyetini koordine ediyorsa ayrıca rekabet kısıtlaması analizi gerekebilir.
Ciro hesabında en sık yapılan hata nedir?
Yalnız hedef şirketin Türkiye cirosuna bakmak yeterli olmayabilir. Ekonomik bütünlük içindeki grup şirketleri, belirli sektörlerdeki özel hesaplama kuralları ve Türkiye ile bağlantılı gelirler doğru sınıflandırılmalıdır. Yanlış grup çevresi veya yanlış mali yıl kullanılması bildirim yükümlülüğünün gözden kaçmasına yol açabilir.
İşlem kapanmadan önce ne yapılmamalıdır?
İzne tabi bir işlemin gerekli izin alınmadan fiilen uygulanması risklidir. Tarafların kapanış öncesinde rekabetçi bağımsızlığını koruması gerekir. Fiyatlama, müşteri yönetimi, personel ve stratejik kararların erken dönemde devralan tarafından kontrol edilmesi gun jumping tartışması yaratabilir. Due diligence sırasında hassas ticari bilgilerin paylaşımı da temiz ekip veya erişim sınırlaması gibi önlemlerle yönetilmelidir.
Kurul hangi rekabet etkilerine bakar?
İlgili ürün ve coğrafi pazar, tarafların pazar payları, rakiplerin gücü, müşterilerin alternatifleri, pazara giriş engelleri, kapasite ve dikey ilişkiler incelenir. Yatay rakiplerin birleşmesinde fiyat ve çıktı etkileri, dikey işlemlerde rakiplerin girdiye veya müşteriye erişiminin zorlaşıp zorlaşmayacağı önem taşıyabilir.
İzin, koşullu izin ve yasaklama
İşlem rekabeti önemli ölçüde azaltmıyorsa izin verilebilir. Rekabet sorunları belirli taahhütlerle giderilebiliyorsa taraflar yapısal veya davranışsal çözümler önerebilir. Sorun giderilemiyorsa işleme izin verilmemesi gündeme gelebilir. Taahhütlerin uygulanabilir ve denetlenebilir olması gerekir.
Satın alma sözleşmesi nasıl yazılmalıdır?
Rekabet izni kapanış ön koşulu olarak düzenlenmeli, başvuru sorumluluğu, bilgi sağlama yükümlülüğü, taahhüt verme sınırı, uzun durma tarihi ve izin çıkmaması hâlindeki sonuçlar açıkça yazılmalıdır. Taraflardan birinin sınırsız taahhüt vermeye zorlanması ticari dengeyi bozabilir.
Bildirim yapılmamasının riski
Bildirime tabi işlem izinsiz tamamlanırsa idari yaptırım ve işlem yapısına ilişkin ek sonuçlar doğabilir. Sonradan izin alınması, izinsiz kapanış dönemindeki hukuki riski kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle eşik analizi sözleşme imzasından önce yapılmalıdır.
Sonuç
Birleşme ve devralma kontrolünde üç soru birlikte cevaplanmalıdır: işlem kalıcı kontrol değişikliği yaratıyor mu, güncel bildirim eşikleri aşılıyor mu ve işlem rekabeti önemli ölçüde azaltabilir mi? Bu üç aşama doğru kurulduğunda hem başvuru takvimi hem de satın alma sözleşmesindeki risk paylaşımı sağlıklı planlanabilir.