İnternette hukuka aykırı olduğu düşünülen bir yayın için içeriği kaldıralım denildiğinde aslında birbirinden farklı teknik ve hukuki sonuçlar kastedilebilir. Kaynak içeriğin silinmesi, belirli bir URLye erişimin engellenmesi, arama motoru sonucunun kişi adıyla ilişkisinin kesilmesi veya platformun kendi topluluk kuralları uyarınca içeriği görünmez hale getirmesi aynı işlem değildir. Doğru başvuru yolu, hangi hakkın ihlal edildiği kadar hangi teknik sonucun istendiğine göre de seçilmelidir.
İçeriğin kaldırılması ne demektir?
İçeriğin kaldırılması, yayının bulunduğu kaynaktan silinmesi veya artık yayımlanmaması anlamına gelir. Sosyal medya gönderisinin, haber sayfasının veya videonun kaynak platformdan çıkarılması buna örnektir. Ancak daha önce kopyalanmış, ekran görüntüsü alınmış veya başka sitelerde yeniden yayımlanmış nüshalar kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Erişimin engellenmesi ne demektir?
Erişimin engellenmesinde içerik kaynak sunucuda kalabilir, fakat belirlenen teknik yöntemle kullanıcıların erişimi sınırlandırılır. URL bazlı engelleme ile tüm alan adını etkileyen tedbir aynı değildir. Ölçülülük bakımından mümkün olduğunda yalnız ihlalli içeriği hedefleyen yöntem tercih edilir.
5651 m.9 neden eski anlatımdaki gibi kullanılamaz?
5651 sayılı Kanunun kişilik hakları nedeniyle hızlı sulh ceza başvurusunu düzenleyen 9. maddesi Anayasa Mahkemesinin E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve iptal hükmü yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle 2026 yılında salt kişilik hakkı ihlali için eski m.9 prosedürünü yürürlükteymiş gibi göstermek doğru değildir. Kişiliğin korunmasına ilişkin özel hukuk hükümleri, ihtiyati koruma, platform başvuruları ve olayın niteliğine göre diğer özel kanun yolları değerlendirilmelidir.
Özel hayatın gizliliği bakımından m.9/A ayrı bir yoldur
5651 m.9un iptali, özel hayatın gizliliğini düzenleyen 9/A maddesinin de ortadan kalktığı anlamına gelmez. Özel hayatının gizliliğinin internet yayını nedeniyle ihlal edildiğini ileri süren kişi, m.9/A kapsamında Kuruma doğrudan başvuru yolunu şartları oluştuğunda kullanabilir. Başvuruda tam URL, ihlalin açıklaması ve kimliği ispata yarayan bilgiler bulunmalıdır.
Suç oluşturan içeriklerde aynı yol mu kullanılır?
Hayır. 5651in 8. maddesi belirli katalog suçlarla bağlantılı içerikler için, 8/A maddesi ise yaşam hakkı, kişi güvenliği, milli güvenlik, kamu düzeni ve kanunda sayılan benzeri durumlarda farklı mekanizmalar öngörür. Bunlar genel kişilik hakkı başvurusunun yerine kullanılan tek tip yollar değildir.
Platforma başvuru ile resmi karar arasındaki fark
Instagram, X, YouTube, Google veya haber sitesi kendi hizmet şartları uyarınca içeriği kaldırabilir. Bu, mahkeme veya idari makamın erişim engelleme kararıyla aynı değildir. Platform başvurusu bazen hızlı sonuç verir, ancak tazminat, ceza şikayeti veya kişisel veri taleplerini kendiliğinden çözmez.
Arama motorundan kaldırma ayrı bir sonuçtur
Bir sayfanın arama motorunda kişinin adıyla yapılan sorguda görünmemesi, kaynak sayfanın silindiği anlamına gelmez. Kişisel verilerin korunması çerçevesinde belirli şartlarda arama sonuçlarının kişi adıyla ilişkisinin kesilmesi ayrıca değerlendirilebilir.
Başvuru öncesi delil neden alınmalıdır?
- Tam URL ve erişim tarihini kaydetmek
- Hesap kullanıcı adı ile profil adresini birlikte göstermek
- İçeriğin tamamını yorum ve başlık bağlamıyla korumak
- Yeniden yayımlanan adresleri ayrı listelemek
- Gerekli durumda noter veya adli bilişim yoluyla delili güçlendirmek
Yalnız kırpılmış ekran görüntüsü hesabın kimliğini, URLyi veya zamanı göstermiyorsa sonradan ispat sorunu doğabilir.
Doğru talep nasıl seçilir?
Önce hedef belirlenmelidir. İçerik kaynaktan mı kalksın, Türkiye’den erişim mi engellensin, arama sonucu mu görünmesin, kişisel veri mi silinsin, yoksa zarar nedeniyle tazminat mı istensin. Ardından ihlalin hukuki niteliği belirlenir. Özel hayat, kişisel veri, hakaret, telif, ticari itibar ve diğer alanlar farklı başvuru yolları doğurabilir.
İnternet içeriği dosyalarında hangi hakkım ihlal edildi sorusu kadar hangi teknik sonucu istiyorum sorusu da önemlidir. Kaynak kaldırma, URL engelleme ve arama motorundan ilişki kesme birbirinin eş anlamlısı değildir.
Sık Sorulan Sorular
5651 m.9 hâlâ kişilik hakkı başvurularında kullanılabilir mi?
Hayır. Madde iptal edilmiştir. Somut ihlale göre diğer özel hukuk ve özel kanun yolları değerlendirilmelidir.
Özel hayat için 5651de yol kaldı mı?
Evet. Şartları oluştuğunda m.9/A ayrı bir mekanizmadır.
Erişim engeli içeriği internetten tamamen siler mi?
Hayır. İçerik kaynak sunucuda kalabilir.