Aile hukukunda her konu arabuluculuğa elverişli değildir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği malvarlığı uyuşmazlıkları belirli ölçüde ihtiyari arabuluculuk konusu olabilirken, boşanma kararı, soybağı ve çocuğun üstün yararına ilişkin mahkeme yetkisi gibi alanlar tarafların yalnız sözleşmeyle sonuçlandırabileceği konular değildir.
Mal rejimi ve ziynet talepleri
Katılma alacağı, değer artış payı, belirli malın paylaşımı veya ziynet alacağı gibi malvarlığı talepleri tarafların serbestçe tasarruf edebildiği ölçüde müzakere edilebilir. Terekeye veya üçüncü kişiye ait mallar anlaşmaya dahil edilecekse taraf sıfatı ayrıca kontrol edilmelidir.
Boşanma arabuluculukla gerçekleşir mi?
Hayır. Evlilik birliğinin sona ermesi mahkeme kararı gerektirir. Taraflar boşanmanın mali sonuçları hakkında görüşebilir ve ileride mahkemeye sunulacak protokol için uzlaşma zemini oluşturabilir, ancak arabulucu boşanma kararı vermez.
Çocukla ilgili konular
Velayet ve kişisel ilişki gibi konularda çocuğun üstün yararı ve mahkemenin denetimi ön plandadır. Ebeveynlerin kendi aralarındaki mutabakatı mahkemeyi bağlayan sıradan ticari sözleşme gibi görülemez. Çocukla ilgili her çözüm güvenlik, gelişim ve üstün yarar açısından değerlendirilmelidir.
Aile içi şiddet iddiası
Arabuluculuk mevzuatı aile içi şiddet iddiasını özel olarak ele alır. Güç dengesizliği, baskı veya güvenlik riski bulunan durumda tarafın özgür iradesiyle müzakere ettiği varsayılamaz. Koruma tedbirleri ve güvenlik ihtiyacı arabuluculuk hedefinden önce gelir.
Gizlilik ve bilgi paylaşımı
Aile dosyalarında mali belgeler, sağlık bilgileri ve çocuklara ilişkin veriler hassastır. Sadece uyuşmazlığın çözümü için gerekli bilgiler paylaşılmalı, tarafların özel hayatı üçüncü kişilere açılmamalıdır. Gizlilik, şiddet veya çocuğun korunmasına ilişkin kanuni bildirim yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Anlaşma metni
Malvarlığı konusunda anlaşma yapılacaksa malın açık tanımı, ödeme tutarı ve tarihi, tapu veya araç devri, vergi ve masraf paylaşımı net yazılmalıdır. Boşanma protokolüne girecek hususların mahkeme onayına tabi olabileceği açıkça dikkate alınmalıdır.
Tarafların bağımsız hukuki destek alması
Aile uyuşmazlıklarında duygusal baskı ve bilgi eşitsizliği yüksek olabilir. Tarafların anlaşma öncesi kendi avukatlarından hukuki sonuçları değerlendirmesi iradenin sağlıklı oluşmasına katkı sağlar. Arabulucu taraflardan birinin avukatı değildir.
Sonuç
Aile arabuluculuğunda doğru soru uzlaşabilir miyiz değil, bu konu tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği ve güvenli biçimde müzakere edebileceği bir konu mu sorusudur. Malvarlığı alanında esneklik bulunurken boşanma, çocuk ve şiddet konularında kanuni sınırlar titizlikle korunmalıdır.