İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk, işçi veya işverenin belirli alacak, tazminat ve işe iade talepleriyle mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmasını zorunlu kılan usul aşamasıdır. Arabulucu karar veren hakim değildir. Tarafların hukuki ve ekonomik seçeneklerini müzakere etmelerine yardımcı olur.
Hangi talepler dava şartı kapsamındadır?
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebi gibi kanunda belirtilen iş uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit ve rücu davalarının özel durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuru nereden yapılır?
Başvuru yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna veya sistem üzerinden usulüne uygun şekilde yapılır. Başvuruda tarafın kimlik ve iletişim bilgileri ile talebin konusu doğru belirtilmelidir. Yanlış işveren şirketi veya eksik tarafla yapılan başvuru daha sonra dava şartı tartışması yaratabilir.
İşe iade dosyalarında süre
İşe iade talebinde fesih bildiriminin tebliğinden sonra kanunda öngörülen kısa başvuru süreleri vardır. Arabuluculukta anlaşamama halinde dava açma süresi de ayrıca sınırlıdır. İşçilik alacaklarındaki zamanaşımıyla işe iade süreleri birbirine karıştırılmamalıdır.
Hangi belgeler hazırlanmalıdır?
İş sözleşmesi, bordrolar, banka ödemeleri, SGK kayıtları, puantaj, izin belgeleri, fesih bildirimi, ihtarlar ve varsa performans kayıtları temel belgelerdir. Fazla çalışma veya ücret iddiasında yalnız toplam rakam değil, dönemi ve hesap yöntemi gösteren çalışma hazırlanmalıdır.
Görüşmede ne müzakere edilir?
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin, prim, işe iade ve tarafların karşılıklı diğer talepleri dosyaya göre müzakere edilebilir. İşveren açısından vergi ve SGK sonuçları, işçi açısından net ödeme, ödeme tarihi ve feragat kapsamı açık olmalıdır.
Anlaşma belgesi nasıl yazılmalı?
Hangi alacak kaleminin hangi dönem için ne kadar ödendiği, ödeme tarihi, banka hesabı, işe dönüş veya fesih sonucu ve tarafların hangi taleplerde anlaştığı açıkça yazılmalıdır. Genel olarak tüm haklarımı aldım gibi belirsiz metinler sonradan yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Anlaşamama halinde dava
Arabulucu son tutanağı dava dilekçesine eklenir ve görevli iş mahkemesinde dava açılır. Dava dilekçesindeki talep ile arabuluculuk başvurusunun kapsamı arasında bağlantı bulunması önemlidir. Arabuluculukta hiç ileri sürülmemiş talebin dava şartını karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenebilir.
Sonuç
İş arabuluculuğunda hız kadar dosya hazırlığı önemlidir. Doğru taraf, doğru alacak dönemi, hesap cetveli ve açık anlaşma metni hazırlanırsa süreç yalnız zorunlu bir formalite olmaktan çıkar ve gerçek çözüm aracına dönüşür.