Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun istisnai vatandaşlık hükümleri ile uygulama yönetmeliğinde belirlenen yatırım şartlarına dayanır. Sistem, belirli yatırım tutarının yapılmasıyla vatandaşlığın otomatik kazanıldığı bir satın alma modeli değildir. Önce yatırımın mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesi ve yetkili kurum tarafından tespit edilmesi, ardından ikamet ve vatandaşlık dosyasının güvenlik ve idari incelemelerden geçmesi gerekir.
Hangi yatırım türleri vatandaşlık başvurusuna temel olabilir?
Güncel uygulamada en çok bilinen yol, en az 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz edinimi ve tapu kaydına üç yıl satılmama taahhüdü konulmasıdır. Bunun dışında en az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında sabit sermaye yatırımı, belirli süre bankada mevduat tutulması, devlet borçlanma araçları veya belirli yatırım fonu paylarının edinilmesi ve bireysel emeklilik sistemine mevzuatta belirlenen tutarda katkı yapılması gibi yollar bulunur. En az 50 kişilik istihdam oluşturulması da ayrı bir istisnai vatandaşlık yoludur.
Taşınmaz ediniminde yalnız satış bedeli yeterli midir?
Hayır. Taşınmaz yolunda satış bedelinin yanı sıra bedel transferi, tapu beyanı, Tutar Tespit Belgesi, taşınmazın hukuki niteliği ve üç yıllık satmama şerhi birlikte önem taşır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün güncel kılavuzları, hisseli edinim, satış vaadi sözleşmesi, yapısız taşınmaz ve ödeme belgeleri gibi konularda ayrıntılı şartlar öngörür. Bu nedenle yalnız ilan fiyatının 400.000 ABD dolarını aşması yeterli değildir.
Birden fazla taşınmaz kullanılabilir mi?
Satış yoluyla edinilen birden fazla taşınmazın toplam değeri gerekli tutarı sağlıyorsa vatandaşlık başvurusu mümkün olabilir. Ancak satış vaadi sözleşmelerinde ve bazı işlem türlerinde farklı kurallar vardır. Taşınmazların vatandaşlığa esas yatırım için mevzuata uygun biçimde ilişkilendirilmesi, ödeme belgelerinin her bir taşınmazla eşleştirilmesi ve gerekli şerhlerin eksiksiz kurulması gerekir.
500.000 ABD dolarlık yatırım yollarında kim tespit yapar?
Yatırım türüne göre yetkili kurum değişir. Sabit sermaye yatırımında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, istihdam yolunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, banka mevduatında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, yatırım fonlarında Sermaye Piyasası Kurulu gibi farklı idareler uygunluk tespiti yapar. Başvuru dosyasının yanlış kuruma göre hazırlanması veya yatırımın tespit şartları oluşmadan vatandaşlık aşamasına geçilmeye çalışılması süreci aksatır.
Yatırım yapıldıktan sonra vatandaşlık garanti midir?
Hayır. Yatırım tutarının ve uygunluğunun tespiti, istisnai vatandaşlık başvurusunun ekonomik şartını karşılar. Buna rağmen millî güvenlik ve kamu düzeni yönünden engel bulunmaması gerekir. Ayrıca belgelerin gerçekliği, yatırımın mevzuata uygunluğu ve idari incelemeler tamamlanır. Nihai vatandaşlık kararı idari makamların yetkisindedir.
Eş ve çocuklar başvuruya dahil olabilir mi?
Yatırım kapsamında gerekli ikamet izninin düzenlenmesi ve istisnai vatandaşlık sürecinde yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları belirli koşullarla dosyaya dahil olabilir. Her aile üyesi bakımından kimlik, medeni hal, doğum ve aile bağını gösteren belgeler ayrıca incelenir. Eşin veya çocuğun dosyaya dahil edilmesi, belge ve güvenlik incelemesinden muaf oldukları anlamına gelmez.
Üç yıllık süre hangi işlemlerde önemlidir?
Taşınmazın satılmaması, banka mevduatının veya yatırım fonu payının tutulması ve bazı diğer yatırım türlerinde yatırımın belirli süre korunması şartı vardır. Yatırımın vatandaşlık kazanıldıktan hemen sonra çözülmesi veya taahhüt süresine aykırı işlem yapılması ciddi hukuki risk yaratabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde yalnız yatırımın giriş anı değil, üç yıllık dönemin tamamı planlanmalıdır.
Yatırım dosyasında hangi belgeler kritik önemdedir?
- Yatırım türüne ilişkin uygunluk veya tespit belgesi
- Bedel transferini gösteren banka kayıtları
- Taşınmaz başvurusunda tapu ve tutar tespit belgeleri
- Satmama veya yatırımın korunmasına ilişkin şerh ve taahhütler
- Pasaport, doğum, medeni hal ve aile belgeleri
- Gerekli apostil, konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercümeler
Vergi ve kara para aklamayla mücadele kontrolleri neden önemlidir?
Yatırımın kaynağı, banka transferlerinin izlenebilirliği ve tarafların kimliği bankacılık ve uyum süreçlerinde önem taşır. Yüksek tutarlı para hareketlerinde finans kuruluşlarının müşteri tanıma ve şüpheli işlem yükümlülükleri devam eder. Vatandaşlık başvurusu, yatırımın kaynağına ilişkin diğer mevzuat yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Yatırım yoluyla vatandaşlıkta en güvenli sıra önce yatırım modelini hukuken doğrulamak, sonra uygunluk belgesini almak ve ancak bundan sonra vatandaşlık dosyasını tamamlamaktır.
Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Sık Sorulan Sorular
400.000 dolarlık taşınmaz alınca vatandaşlık otomatik mı?
Hayır. Uygunluk tespiti, ikamet ve vatandaşlık incelemeleri ayrıca tamamlanmalıdır.
Birden fazla taşınmazla tutar tamamlanabilir mi?
Satış yoluyla edinimde mümkün olabilir ancak işlem türüne ve güncel tapu kurallarına göre dosya kurulmalıdır.
Yatırımcı eşini başvuruya dahil edebilir mi?
Kanundaki şartlar çerçevesinde eş ve ergin olmayan veya bağımlı çocuklar dosyaya dahil olabilir.
Yatırım hemen satılabilir mi?
Hayır. İlgili yatırım türünde öngörülen üç yıllık koruma veya satmama şartına uyulmalıdır.