Bir alan adını ilk kaydeden kişi otomatik olarak o ibarenin marka hakkını kazanmaz. Alan adı kaydı, internet üzerindeki belirli adresin kullanımını sağlar. Marka hakkı ise Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde mal ve hizmetleri ayırt eden işaret üzerinde koruma doğurur. İki hak alanı birbirine temas edebilir fakat hukuki dayanakları ve koruma şartları farklıdır.
Alan adı kaydı ne sağlar?
Alan adı kaydı, belirli süre boyunca internet alan adını kullanma imkanını verir. Kayıt işlemi tek başına o ibare üzerinde sınırsız fikri mülkiyet hakkı yaratmaz. Aynı ibare başkasının daha önceki markası, ticaret unvanı veya başka bir korunan hakkıyla çatışabilir.
Bu nedenle bir alan adının kayıt sisteminde boş görünmesi, hukuken risksiz olduğu anlamına gelmez. Kayıttan önce marka sicili, ticaret unvanı, işletme adı ve piyasadaki önceki kullanım araştırılmalıdır.
Marka hakkı nasıl doğar?
Türkiye’de marka korumasının temel yolu Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescildir. Marka tescili belirli mal ve hizmet sınıfları bakımından sahibine münhasır haklar sağlar. Korumanın kapsamı işaretin benzerliği kadar kapsanan mal ve hizmetler, markanın ayırt ediciliği ve varsa tanınmışlığı gibi unsurlara göre belirlenir.
Alan adının bir marka ile aynı olması her durumda otomatik ihlal sonucu doğurmaz. Alan adının hangi amaçla kullanıldığı, tarafların faaliyet alanları, tüketicide karıştırılma ihtimali ve kullanımın ticari etkisi birlikte değerlendirilir.
Alan adı marka tescilinden önce alınmışsa ne olur?
Öncelik değerlendirmesi yalnız takvim tarihine bakılarak yapılamaz. Alan adını daha önce kaydeden kişinin meşru hakkı veya kullanımı bulunabilir. Buna karşılık sırf başkasının markasından yararlanmak, alan adını yüksek bedelle satmak, yönlendirme trafiğini ele geçirmek veya rakibin faaliyetini engellemek amacıyla yapılan kayıtlar kötü niyet tartışması doğurabilir.
Marka tescili sonradan alınmışsa da tarafların önceki kullanım hakları ve somut olayın kronolojisi ayrıca incelenir.
.tr alan adlarında TRABİS neden önemlidir?
.tr uzantılı alan adlarının tahsis ve yönetim altyapısı TRABİS üzerinden yürütülür. Alan adı uyuşmazlıklarında mevzuatta öngörülen alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizması kullanılabilir. Başvuruda yalnız markanın varlığı değil, uyuşmazlık konusu alan adının hak veya meşru menfaat ilişkisi ve kötü niyet gibi koşullar değerlendirilir.
Alternatif çözüm yolu hızlı bir alan adı devri veya iptali mekanizması sağlayabilir fakat her marka uyuşmazlığının tek çözüm yolu değildir. Marka tecavüzü, haksız rekabet, tazminat veya ihtiyati tedbir gibi talepler bakımından mahkeme yolu ayrıca gündeme gelebilir.
Kötü niyet nasıl anlaşılır?
Kötü niyet çoğu zaman tek bir belgeyle değil, olayların bütününden çıkarılır. Alan adının hak sahibine yüksek bedelle satışa sunulması, aynı kişinin çok sayıda tanınmış ibareyi kaydetmesi, alan adının rakibin sitesine yönlendirilmesi, yanıltıcı ürün satışı, sahte kurumsal e posta kullanımı veya marka sahibinin alan adını kullanmasını engelleme amacı göstergeler arasında olabilir.
Buna karşılık alan adı sahibinin aynı isimle gerçek bir işletmesi, kişisel adı, bağımsız bir proje veya iyi niyetli önceki kullanımı varsa meşru menfaat savunması güçlenebilir.
Alan adının pasif tutulması güvenli midir?
Alan adının aktif bir siteye yönlendirilmemesi tek başına uyuşmazlığı ortadan kaldırmaz. Kayıt amacı, tarafların hakları ve pasif tutmanın bağlamı değerlendirilir. Özellikle tanınmış bir işaretin hiçbir meşru açıklama olmaksızın elde tutulması ve hak sahibine satış beklentisi kötü niyet iddiasını destekleyebilir.
Alan adı kullanımı marka ihlali oluşturabilir mi?
Alan adı bir ticari kaynak gösterme aracı olarak kullanılıyor ve markayla karıştırılma ihtimali yaratıyorsa marka hakkına tecavüz iddiası doğabilir. Site içeriği, ürün veya hizmetler, logo kullanımı, reklamlar ve arama motoru yönlendirmeleri değerlendirmeye dahildir.
Alan adının yalnız teknik adres olması, içeriğin marka hakkıyla ilişkisiz olması veya kullanımın ifade özgürlüğü ve eleştiri gibi başka hukuki alanlarla bağlantılı olması sonucu değiştirebilir.
Ticaret unvanı ile alan adı çatışırsa ne olur?
Ticaret unvanı da sahibine belirli koruma sağlar. Aynı ibarenin alan adında kullanılması haksız rekabet veya ticaret unvanı hakkının ihlali iddiasına yol açabilir. Markanın bulunmaması uyuşmazlığı otomatik olarak sona erdirmez.
Delil nasıl toplanmalıdır?
- Alan adının kayıt ve yenileme tarihleri
- TRABİS veya kayıt kuruluşu bilgileri
- Marka ve ticaret unvanı tescil kayıtları
- Web sitesinin tarihli ekran görüntüleri ve arşiv kayıtları
- Satış teklifi, e posta ve mesajlaşmalar
- Yönlendirme, reklam ve ticari kullanım kayıtları
- Tarafların piyasadaki önceki kullanımını gösteren belgeler
Hangi çözüm yolları vardır?
Somut olaya göre alan adının devri veya iptali için alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizması, marka veya haksız rekabet davası, ihtiyati tedbir ve tazminat talepleri gündeme gelebilir. Uluslararası uzantılarda ise ilgili alan adı rejimine göre UDRP gibi farklı mekanizmalar uygulanabilir.
Alan adı kaydı hızlıdır fakat hukuki hak analizi kayıt ekranından daha geniştir. Önce marka ve ticaret unvanı araştırması yapılmadan alınan alan adı sonradan ciddi uyuşmazlık maliyeti yaratabilir.
Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Sık Sorulan Sorular
Boşta olan alan adını alan kişi marka sahibi olur mu?
Hayır. Alan adı kaydı marka tescili değildir. Marka hakkı ve diğer önceki haklar ayrıca değerlendirilir.
Markam varsa aynı alan adı mutlaka bana devredilir mi?
Hayır. Marka hakkı önemli olmakla birlikte alan adı sahibinin meşru menfaati, kullanım biçimi ve kötü niyet koşulları somut olayda incelenir.
.tr alan adı uyuşmazlığında mahkemeye gidilebilir mi?
Alternatif çözüm mekanizması yanında uyuşmazlığın niteliğine göre mahkeme yolları da gündeme gelebilir.