Sosyal medyada hukuki sorumluluk, paylaşım internetteyse platform sorumludur veya hesap benim değilse bana bir şey olmaz şeklinde tek cümleyle belirlenemez. Önce hangi eylemin kime ait olduğu, içeriğin ne söylediği veya gösterdiği, hangi hakkı etkilediği, paylaşımın kapsamı ve tarafların içerik üzerindeki kontrolü ayrıştırılmalıdır. Aynı gönderi kişilik hakkı, kişisel veri, ceza hukuku, fikri mülkiyet, reklam hukuku ve iş hukuku bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.
İçeriği üreten ile paylaşan aynı kişi olmak zorunda mı?
Hayır. Bir metnin ilk yazarı başka, sosyal medya hesabından yayımlayan kişi başka olabilir. Yeniden paylaşım, alıntı veya ekran görüntüsüyle tekrar yayın da ayrı fiiller yaratabilir. Hukuki değerlendirmede yalnız ilk kaynak değil, sonradan yayılmaya katkı sağlayan davranış ve bağlam da incelenir.
Kişilik hakkı ihlali hangi paylaşımlarda gündeme gelir?
Şeref ve itibar, özel hayat, isim, görüntü ve kişisel değerler korunur. Gerçeğe aykırı ağır isnatlar, mahrem görüntülerin ifşası, küçük düşürücü manipüle içerikler veya özel yazışmaların hukuka aykırı açıklanması uyuşmazlık doğurabilir. Ancak eleştiri ile hukuka aykırı saldırı aynı şey değildir. İfadenin konusu, kamusal tartışmaya katkısı, kullanılan dil, olgusal isnadın doğrulanabilirliği ve müdahalenin ağırlığı birlikte değerlendirilir.
Fotoğraf ve video paylaşımı KVKK açısından nasıl değerlendirilir?
Belirli veya belirlenebilir kişiye ait fotoğraf ve video kişisel veri niteliği taşıyabilir. Bir görselin çekilmesi için bulunan hukuki sebep, onun herkese açık sosyal medya hesabında reklam veya tanıtım amacıyla yayımlanmasına otomatik yetki vermez. Amaç değiştiğinde işleme şartı yeniden değerlendirilmelidir.
Ceza ve tazminat sorumluluğu aynı şey midir?
Hayır. Bir paylaşım ceza hukuku bakımından suç oluşturup oluşturmadığı yönünden ayrı, kişilik hakkına saldırı nedeniyle tazminat veya saldırının durdurulması bakımından ayrı incelenir. Ceza sorumluluğu kişiseldir. Özel hukuk bakımından ise hukuka aykırılık, zarar ve illiyet bağı önem kazanır.
Anonim veya sahte hesapta ne yapılır?
Kullanıcı adının sahte olması fiili ortadan kaldırmaz. Sorun failin belirlenmesi ve delillendirilmesidir. Profilde yazan isim tek başına yeterli olmayabilir. URL, kullanıcı kimliği, paylaşım zamanı, platform kayıtları ve olayla bağlantılı teknik veriler önem kazanır. Bu nedenle anonim hesaba ilişkin delil talebi geciktirilmemelidir.
Kurumsal hesaptaki paylaşım kimin sorumluluğundadır?
Hesabı ajans veya çalışan yönetiyor olabilir. Buna rağmen paylaşım şirketin ticari faaliyeti kapsamında ve şirket adına yapılıyorsa tüzel kişinin özel hukuk ve veri sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir. Ajans sözleşmesi dış dünyaya karşı bütün sorumluluğu otomatik olarak ajansa devretmez. Onay akışı, görsel kullanım yetkisi ve kriz halinde içeriği kimin kaldıracağı önceden belirlenmelidir.
Influencer ve ticari içerikler neden ayrı değerlendirilir?
Paylaşım ticari reklam veya sponsorlu iletişim niteliğindeyse tüketici ve reklam mevzuatı devreye girer. Ticari ilişkinin gizlenmesi, yanıltıcı sağlık veya başarı iddiaları, sahte yorum veya tüketicinin reklam olduğunu anlayamayacağı içerikler yaptırım riski doğurabilir.
Telif açısından internette buldum savunması yeterli midir?
Hayır. Fotoğraf, video, müzik, grafik veya metnin internette herkese açık olması serbestçe ticari kullanıma açık olduğu anlamına gelmez. Eser sahibinin hakları, lisans şartları ve alıntı sınırları ayrıca incelenmelidir.
Delil toplarken hangi ayrıntılar korunmalıdır?
- Gönderinin tam URLsi ve profil adresi
- Paylaşım tarihi ve saati
- Gönderinin tamamı ve yorum bağlamı
- Video veya hikayenin bütün içeriği
- Mesajlaşmada taraf hesapları ve kronolojik bütünlük
Kırpılmış ekran görüntüsü faydalı olabilir, fakat URL, hesap ve zaman görünmüyorsa ispat gücü tartışılabilir.
İçerik kaldırılırsa sorumluluk sona erer mi?
Hayır. Kaldırma devam eden ihlali durdurabilir ve zararın büyümesini önleyebilir, ancak geçmiş paylaşımın kişisel veri, itibar, telif veya cezai sonuçlarını otomatik ortadan kaldırmaz.
Sosyal medya dosyasında sorumluluğu hesap kimin sorusuna indirgemek hatadır. İçeriği üreten, yayımlayan, yeniden yayan ve ticari amaçla kullanan kişiler farklı hukuki sıfatlara sahip olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Repost sorumluluk doğurabilir mi?
İçeriğin niteliği ve yeniden paylaşımın bağlamına göre evet.
Ekran görüntüsü tek başına delil midir?
Değerlendirilebilir, ancak URL, hesap, zaman ve içerik bütünlüğü korunmadıysa ispat gücü zayıflayabilir.
Ajans yönetiyorsa şirket sorumsuz olur mu?
Hayır. Ajansın fiili sorumluluğu yanında şirketin kendi sorumluluğu da ayrıca değerlendirilir.