Ayıplı hizmette tüketicinin hangi hakkı kullanacağı hizmetin niteliğine, ayıbın ağırlığına ve istenen sonucun teknik olarak mümkün olup olmadığına bağlıdır. Kanun tüketiciye hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarılmasını, bedelden indirim yapılmasını veya sözleşmeden dönülmesini isteme imkânı tanır.
Hizmetin yeniden görülmesi
Hizmetin tekrar edilmesi ayıbı giderebilecekse tüketici yeniden ifa talep edebilir. Örneğin hatalı yapılan belirli bir hizmetin standartlara uygun biçimde yeniden gerçekleştirilmesi mümkün olabilir. Ancak yeniden ifa tüketiciyi aşırı külfete sokuyor veya hizmetin niteliği nedeniyle anlamını kaybetmişse diğer haklar daha uygun olabilir.
Ücretsiz onarım hakkı
Hizmet sonucunda ortaya çıkan bir eser veya iş üzerinde düzeltme yapılabiliyorsa ücretsiz onarım talebi gündeme gelebilir. Buradaki onarım mal satışındaki teknik servis onarımından farklı olarak hizmet sonucunun düzeltilmesine yöneliktir. Masrafın tüketiciye yüklenmemesi esastır.
Bedel indirimi
Hizmet tüketicide kalıcı bir fayda sağlamış ancak vaat edilen seviyeye ulaşmamışsa ayıp oranında bedel indirimi istenebilir. İndirim miktarının belirlenmesinde hizmetin ayıpsız değeri ile fiilen sağlanan değer arasındaki fark önem taşır.
Sözleşmeden dönme
Ayıp hizmetten beklenen temel amacı ortadan kaldırıyorsa veya tüketicinin ilişkiyi sürdürmesi beklenemiyorsa sözleşmeden dönme talebi gündeme gelebilir. Dönmenin mali sonuçları, hizmetin ne ölçüde kullanıldığı ve geri verme imkânı somut olayın niteliğine göre değerlendirilir.
Orantısız güçlük ölçütü
Yeniden hizmet görme veya ücretsiz onarım sağlayıcı bakımından orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici bedel indirimi veya dönme haklarına yöneltilebilir. Değerlendirmede ayıbın önemi, hizmetin ayıpsız değeri ve alternatif hakkın tüketici bakımından sorun yaratıp yaratmadığı dikkate alınır.
Talep nasıl bildirilmelidir?
Hangi seçimlik hakkın kullanıldığı yazılı biçimde açıkça belirtilmelidir. Yalnızca mağduriyetimin giderilmesini istiyorum şeklindeki ifadeler yerine yeniden hizmet, ücretsiz düzeltme, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme taleplerinden biri somut şekilde yazılmalıdır.
Seçimlik hakkı belirlerken amaç en sert talebi seçmek değil, ayıbı gerçekten giderecek ve uyuşmazlığı uygulanabilir biçimde çözecek hakkı seçmektir.
Av. Mehmet Uğur BABUŞCU
Sık Sorulan Sorular
Ayıplı hizmette değişim hakkı var mı?
Mal satışındaki ayıpsız misliyle değişim yerine hizmette yeniden görme ve hizmet sonucundaki eserin ücretsiz onarımı gibi haklar düzenlenmiştir.
Sağlayıcı hangi hakkı kullanacağımı seçebilir mi?
Esas olan tüketicinin kanundaki seçimlik hakkıdır. Orantısız güçlük gibi kanuni sınırlamalar ayrıca değerlendirilir.
Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
Somut olayda ayıpsız hizmet değeri ile fiilen sunulan hizmetin değeri arasındaki fark dikkate alınabilir.